La sciença dins la lenga nòstra

Siti de vulgarisacion scientifica en occitan. Site de vulgarisation scientifique en occitan. Aqueu siti es mai o mens centrat sus la fisica dei particulas e l'interacion fòrta entre quarks, mai es dedicat a la fisica en generau.

16 avril 2010

L'efèt de serva

Fa un momenton qu'ai ren escrich sus aqueu blog, e en fach aviáu una idèia d'article qu'era en esperança : l'efèt de serva. Es un des subjectes que merita lo mai un trebalh de vulgarisacion, ja qu'es un problèma que tot lo monde en parla e que degun pòu negar o negligir. Es tanben un subjecte que pòu estre pron complexe, recampant de problèmas de fisica, oceanologia, biologia, etc etc. Ieu vau parlar sobretot de la partida fisica, esperant bensai que li ague d'autrei personas per escriéure embé d'autrei vejaires.

Dins aquest article vau faire une pichòta introduccion, puèi botarai la lum sus tau o tau ponch precis dins una seguida d'autreis articles.


Introduccion : Lo bilanç termic de la Tèrra

Un còrs a una temperatura donada raiona d'energia luminosa a son entorn. Es pas totjorn una longor d'onda que l'uèlh uman pòu veire mais es totjorn verai. Lo mai granda es la temperatura lo mai energetic sarà lo raionament, a la fes perque li a mai de lum e perque sarà de lum mai violeta.

Per exemple a temperatura ambianta toei leis objèctes emeton de lum infra-rotge. Es per aquò que la nuèch lei GI utilisan de lunetas a infra-rotge, per veire directament la lum produsida per leis objèctes au luèc de veire la lum solara reflectada per aquestei. Et lo solelh, que si pòu considerar coma una bola a 6000°C, nos manda d'ultra-violets et de lum visible. Parièr per una lampa a incandescença : lo caufam per que lo filament sigue a una temperatura que produsisse de lum vesible.

Avem doncEnergie_solaire_re_ue d'una man lo solelh que raiona d'energia cap a la Terra, e de l'autra man la Terra que raiona d'energia dins toei l'univers. E si pòu considerar que fa longtemps que la Terra es arivada a un equilibre e que li demòra, valent-a-dire que l'energia que ven es egala a l'energia que parte. Se l'energia balhada per lo solelh es mai granda qu'aquela que s'escapa de la Terra, alors la temperatura va monta. Se au contrari l'energia balhada per lo solelh es mens granda, la temperature va calar. E au mitau li a una temperatura per la quala li aurà equilibre e la temperature cambiarà pas mai (a l'entorn de -18°C sensa efèt de serva).

Alora lo principi de l'efèt de serva es que l'atmosfèra reten una partida dau raionament de la Terra, e l'empacha de s'escapar. Ja que lo important per aguer un equilibre termic es l'egalitat entre lo raionament dau solelh e lo raionament que s'escapa de la Terra (e non lo raionament produsit), cau un raionament produsit mai fòrt per demorar a l'equilibre. E per produsir un raionament mai fòrt cau una temperatura mai granda.

Mais perqué l'atmosfèra empacha la lum de s'escapar mais pas de dintrar ? Aquò es perque leis colors son pas les memas, e l'atmosfèra es facha de moleculas que lor comportament dependon de la color.

Fin finala pòu semblar estrange que l'equilibre sigue embé una temperatura de la Terra diferenta d'aquela dau solelh, si pòu pensar que sariá mai logic que la temperatura sigue la mema. Per exemple se lo Solelh e la Terra si pertocavan alora la temperature sariá la mema. Mais dins lo cas dau raionament li a de factors geometrics que son de pilhar en compte : la temperatura coresponde a un flux de calor per unitat de surfaça, mais lo important per l'equilibre es lo flux totau sus lei surfaças totas.

Mandat per lo_julien a 14:27 - Article - Comentaris [0] - Permaligam [#]
Tags : ,
Votatz per mon blòg sus se vos plai

Commentaires

Mandar un comentari