La sciença dins la lenga nòstra

Siti de vulgarisacion scientifica en occitan. Site de vulgarisation scientifique en occitan. Aqueu siti es mai o mens centrat sus la fisica dei particulas e l'interacion fòrta entre quarks, mai es dedicat a la fisica en generau.

05 février 2010

Infinidament pichon o infinidament grand ? La lei de De Broglie.

Aviau ja parlat de la dualitat onda-particula, ancuèi vau parlar d'una consequença importanta e pas totjorn intuitiva : la lei de De Broglie. Per leis objects macroscopics, aquelei "de la vida vidanta", lo mai es grand lo mai es massiu (valent-a-dire d'energia grossa). Un elefant es gros e pesuc mentre qu'una formiga es pichota e leugièra. Mais per leis objects elementaris (un electron, un neutron, etc. ) es lo contrari : lo mai li a d'energia (de massa) lo mai l'object es pichot. Aquo es la lei de De Broglie, que predise... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 22:46 - - Commentaires [2] - Permalien [#]
Tags : ,

26 janvier 2010

Lo cube

Un pauc mai dificil que lo darrièr còp, mais botarai d'indicis a flor e mesura. Un cube d'un quilò es sus una taula, e son extremitat superiora es estacada a un fiu sus una carrèla, tirada per un pes de causir.Quin pes causir per que lo cube si desplace sensa virar e tombar sus la faça avans ?     D'un biais mai clar la question es quau sarà lo coble totau au ponch O marquat en verd a man seneca. Cau adurre totei leis accions exterioras (lo pes, la reaccion de la taula, e la tirada de la còrda) en aquesto ponch O,... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 12:29 - - Commentaires [6] - Permalien [#]
Tags : ,
12 janvier 2010

L'esquilhaire

Ancuèi vau començar una categoria nòva, per de problèmas/devinalhas. D'en primier, una question de sason, embé aquesto freg que nos fa tombar leis orelhas. Un esquilhaire es de naut d'una montanha e vòu prendre de vitessa cap a un tremplin, aval. Per aquò deu faire una causida entre tres camins : un qu'a totjorn la mema penda (lo blu a man drecha), un que li fa faire la cabussada a la debuta pi qu'es mai plan a la fin (lo verd), e un darrièr qu'es mai e mai pendolos (lo rotge). 1) Quau camin li balharà la vitessa maximala ?... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 15:37 - - Commentaires [2] - Permalien [#]
Tags :
07 janvier 2010

Perque lo pastis si trebola

/archives/2010/01/10/16465012.html Dins la botelha lo pastis es clar, mais quora botam d'aiga si trebola tot d'una, d'una biais pron estonant. Perqué ?? D'en primier, lo pastis, qu'es aquò ? Es d'arcòl de segur, valent-a-dire mai precisament d'etanòl (tot ço qu'apelam "arcòl" dins la vida vidanta es en fach d'etanòl, mentre qu'en quimia leis arcòls son una categoria mai larga de moleculas), aquò per lei 40%. Pi tanben d'aiga, per gaireben lei 60% de sobra. E una molonada de diferentas moleculas aromaticas en quantitats... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 12:12 - - Commentaires [4] - Permalien [#]
Tags : ,
14 décembre 2009

La lum : onda o particula ?

Dins l'istòria li a agut mantunei teorias sus lo subjècte : unei pensavan que la lum era facha de particulas ponctualas (Newton per exemple), e autrei pensavan qu'era una onda (per exemple Huygens). Li a caugut esperar mai de tres sègles per aguer la respònsa : la lum es a la fes onda e particula ! Aqueu concèpte de dualitat onda-particula es l'avi de la mecanica quantica, finda se n'es panca. D'una man Einstein descorbe en 1905 l'efèt foto-electric, que li balha son prèmi Nobel per ço qu'es bensai lo promièr exemple d'un... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 14:07 - - Commentaires [0] - Permalien [#]
Tags : , ,
20 novembre 2009

Unei reflexions sus lei cresenças anti-scientificas

[Segon una suggestion de JP la rapieta] Vivem dins un monde qu'es clafit de tecnologia, monte finda de teorias cabelotractadas coma la relativitat generala an d'aplicacions dins la vida vidanta (ex: la correction dau posicionatge per GPS). Pasmens li a molon de cresenças arcaïcas qu'an la vida dura, e que son manco pas escagassadas per la massificacion de l'educacion superiora. Coma aquò es possible ? Coma convencer sa secretaria qu'Uranus a ges d'influença sus sa fòrma dau jorn ? L'efèt placebo La mager part d'aquestei cresenças... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 16:56 - - Commentaires [6] - Permalien [#]
Tags : , ,

10 novembre 2009

Co que voletz

Encuei vos perpausi de faire un article permanent (li aurà un ligam dins la colona a man drecha) per recampar toei vòstrei vòts : Voletz que parli de quaucarren de particular ? Avetz vist un article sus un fenomèna naturau e voletz saupre ço qu'en pensi ? Voletz un conselh scientifica per netejar vòstreis olas ? Voletz introdusir un debat sus un subjècte ligat a la sciença ? O non sabi qué... Es aquí que cau demandar ! Mandetz un pichon comentari aquí e provarai de faire un article sus ço que m'avetz demandat tres qu'es possible. ... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 13:05 - Commentaires [9] - Permalien [#]
Tags :
08 novembre 2009

Lei brocaduras de l'IEO

Aviáu auvit de gent que m'avian dich qu'existava unei brocaduras scientifica qu'avian trobat dins tal o tal locau de l'IEO. Ai cercat sus lo oèb, vaqui ço qu'ai trobat, tres lexics : informatica, biologia e matematicas. Malastrosament ren de mai, e ren que parla dau fons scientific puslèu que de lengüistica aplicada. Mai sus lo foròm Occitania!! es estat dich que li a agut de brocaduras d' "iniciacion a la fisica quantica dins lo locau de l'IEO Besiers" e "de quimia organica a l'IEO33". Adonc se avetz mai d'informacion sus aquelei... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 19:04 - Commentaires [3] - Permalien [#]
Tags :
29 octobre 2009

En cauma

/archives/2009/10/29/15607610.html Siéu en cauma de tant que mi faretz pas de comentaris. De comentaris d'un mòts se voletz, o de comentaris assassins o de comentaris per dire qu'avètz ren capit, m'en bati, ma de comentaris, merda ! Pòdi pas parlar dins lo vuèj sensa saupre se ço que fau es bòn o pas...
Posté par lo_julien à 10:51 - Commentaires [4] - Permalien [#]
Tags :
26 octobre 2009

Encausa e consequença

/archives/2010/12/14/19869988.html La question de l'emplicacion logica, dei relacions entre encausas e consequenças, es a la basa de totei nòstrei reflexions, que siágue dins la sciença, la filosofia, o la vida vidanta. Mai es soventi fes mau entenduda, coma va mòstran lei sofisme tau lo famós "Tot ço qu'es rare es car. Un chivau bon mercat es rare. Donc un chivau bon mercat es car." En fach finda per un scientific li a mantuns contèxtes per estudiar ço qu'es l'emplicacion logica... En logica classica En logica classica,... [Lire la suite]
Posté par lo_julien à 17:02 - - Commentaires [0] - Permalien [#]
Tags : ,