Unei reflexions sus lei cresenças anti-scientificas

[Segon una suggestion de JP la rapieta]

Vivem dins un monde qu'es clafit de tecnologia, monte finda de teorias cabelotractadas coma la relativitat generala an d'aplicacions dins la vida vidanta (ex: la correction dau posicionatge per GPS). Pasmens li a molon de cresenças arcaïcas qu'an la vida dura, e que son manco pas escagassadas per la massificacion de l'educacion superiora. Coma aquò es possible ? Coma convencer sa secretaria qu'Uranus a ges d'influença sus sa fòrma dau jorn ?

L'efèt placebo

La mager part d'aquestei cresenças an un certan efèt placebo. Es evident per l'omeopatia per exemple (coma per quau medicament que siágue), mai es tanben verai per l'astrologia per exemple : se mon oroscòpe mi ditz lo matin que vau passar una bòna jornada, serai d'umor bòna e fin finala mi farà passar una bòna jornada.
Adonc si vòli provar se l'omeopatia (o l'astrologia, etc) es pas una conariá, mi cau comparar son efèt embé un placebo, pas embé ren.

Una anti-lei de Murphy

Segon la lei de Murphy, tot ço que pòu mau finir finirà mau per segur. Per aquestei cresenças es un pauc l'envers. Es l'envers per ma secretaria afogada d'astrologia que si remembra sonque dei fes onte son oroscòpe a agut rason. Mai es finda l'envers dins lei publicacions scientificas o pseudo-scientificas : se un experiment mi balha de "pròvas" qu'un efèt exista la vau publicar mai aisidament que se mi balha ges de "pròvas". En efèt si pòu pas jamai mòstrar qu'un efèt exista pas, si pòu sonque mòstrar qu'es pus pichon que tala o tala quantitat, adonc se ai pas de "pròva" d'un efèt pòu significar que l'experiment era sonque pas pron precis.

Aquesto biais si vei dins totei lei meta-analisas sus l'omeopatia (per exemple dins The Lancet) : lo mens precis son leis experiments lo mai grand es aqueu biais. 

Un contèxte favorable

A costat d'aquelei efèts que son pròpre a la cresença li a tanben d'influenças dau contèxte sociau. Soventi fes si considera qu'aquestei cresenças son pas dangerosas, o finda que pòdon aver un efèt positiu maugrat que sigon de conariás.

Per exemple per l'omeopatia si pensa que pòu pas aver d'efèt negatiu sus lo còrs, ja qu'a ges d'efèt, e que donc es una bòna solucion per balhar un placebo a quauqun que vòu absoludament un medicament mai qu'en a pas besonh. Se lor levatz l'omeopatia si van auto-medicamentar embé un molon de plantas e de remèdis "naturaus" ben mai dangerós.
O avèm tanben lo cas de la religion : li a molon de gens que savon que diéu exista pas mai que sostene la religion perque sembla un factor de coesion e d'estabilitat sociala. 

E aquò sensa parlar dei interés economics en juèc : podèm encara demorar sus lo cas de l'omeopatia, es una industria massiva, menada per de companhiás dei gròssas que sabèm toei coma lor etica es reducha...

Coma combatre aquestei cresenças ?

Iéu pensi que tròp souvent lei volèm combatre de front, d'un biais un pauc dogmatic. Mai lo problèma es justament de combatre lo dogmatisme de la cresença, faire l'oposicion embé la sciença qu'es una metòda. Se disem "non, la sciença prevei pas aquò" nos van respondre "mas la sciença explica pas tot", e pi lo debat fa pas avans. Vos sòrti una pichòta citacion de Lenin :

Non si deu confinar la lucha contra la religion dins una predicacion ideologica abstracha ; non si deu l'i redusir ; cau ligar aquesta lucha a la practica concreta.

Ren de nòu dins ço que disi donc. Que la cresença a combatre sigue la religion, l'omeopatia, l'astrologia o qué que sigue ; que lo biais de la combatre sigue lo socialisme scientific, la biologia o encara la fisica, lo principi es totjorn lo meme.

De segur es pas totjorn aisit de trobar de biais de faire experimentar seis errors a un cresent per una dralha mai o mens indirecta. Ma es l'unic biais de lo faire.

Per exemple tornèm au cas de la secretaria afogada d'astrologia. Servirà a pas ren de discutir d'oras embé ela per li dire qu'aquesteis astres son tròp luenh per aguer una influença sus ela. Mas ço que pòdes faire per exemple es que (marcha pas forçadament en practica, mas vòli mòstrar lo principi) :

1. Vos assegurar que li ague un biais de quantificar ço que ditz l'oroscòpe. Per exemple que lei prediccions sigon de notas (exemple "amor 5/10", "trabalh 6/10", etc). 
2. Cada jorn avans que pòsca legir l'oroscòpe dau jornau, cambiatz la pàgina per aquela dau jornau de la velha.
3. A la fin de la jornada, demandatz-li de notar aquesta jornada. De segur serà influençada per l'oroscòpe a aurà tendança a botar gaireben lei memas notas que son oroscòpe, per aguer rason. Ma ja qu'avèm cambiat la pàgina e que va saup pas, en fach sei nòtas auràn ges d'influença vertadièra de l'oroscòpe.
4. Après unei setmana podètz faire d'estatisticas sus aquò, carculant lei corelacions (aqui cau conoisser un pauc de matematicas per faire lei cauvas pròpras), e li avoar vòstre crimi.

Aquò serià un pauc una metòda de salòp, mas serià una metòda scientifica que non si pòu negar. Lo problèma es que generalament avèm pas lo coratge de faire de talas cauvas e preferèm daissar tombar.

E vautres, qu'en pensatz ?

Aquesto bilhet ajant ges d'interés scientific es sonque un biais d'iniciar un debat (e au passatge vos faire un pauc carcular en ço qu'es vertadierament la sciença). Donc vos balhi l'escupidor : avètz d'autreis explicacions de la subrevivença dei cresenças ? De reflexions sus lo biais de lei combatre ? D'experiença personala bensai ?

Comments

[Clapassier de NY]

Devi milhor atestir ço que voliai dire, que es una responsa a ta question: “ Avètz d'autreis explicacions de la subrevivença dei cresenças ?”. Te prepausi aquestes definicions:

- Coincidença enlusidoira: una tieira de tiratjes astrencs endependents que balha lo sentadis de la dependença. Per-eissemple, 0101010101, o 0000000000, quora avem detz tiratjes endependents amb la meteissa probabilitat per 0 e 1. O ancara, un suportaire arremarca que sa cola de butebal ganha sonque quora porta una camisa blave,

- Ligam: una relacion entre dos fenomens pas esplicada per la sapiença, mas verificada per las estadisticas. Per-eissemple, fumar e lo cancre del palmon. Conneissem pas ancara lo procedum de causalitat metjala. Vol pas dire qu’esistis pas.

- Causalitat: una esplicacion provada de relacion entre dos fenomens.

- Cresença: una falsa ipotesa de relacion entre dos fenomens.

Per combater l’irracionalitat, soi d’acordi amb te que cal emmerçar los apleches de las estadisticas e de la logica per plaçar los fenomens dins las condrechas categorias dins l’èime del mond: coincidença enlusidoira, ligam, causalitat o cresença.

Solament, mon ipotesa es que lo mager trabuc a aqueste pretzfach es que l’òme a totjorn profeichat de sa cabedissitat de veire de costonas dins la natura. L’aujòl que podiá conéisser las pigalhas del leupard dins la solumbrada subrevisquèt. Son teiral que lo podiá pas foguèt manjat. Rai d’aco si qualque còps l’aujòl se fasia paur per pas res amb los jòcs de la lum dins l’arbrum que semblavan un leupard (coincidença enlusidoira). Aquo le tuava pas. Mon ipotesa (qu’es pas mai qu’una ipotesa) es que estadisticament aqueste cabedissitat es estat mai positiva que negativa per sa subrevivença. Es pas aisit de parlar a l’èime de l’òme amb de concebs (probabilitats, logica), contra una esperiença que trapa mai o mens positiva.

Subre la religion, te respòndrai una de las dimenjadas que vénon ... A leu !

[lo_julien]

En fach quora disi de cauvas coma "que savon que diéu exista pas" es de segur un pauc una provocacion, per mòstrar que li a de subjèctes sus lei quaus toei les gens son pas d'acòrdi, e que aguer una tièra "socialament aceptable" de quinei son les cresenças nècias de deconstruir es pas una cauva tan aisada.

Ara, per lo fons : cau ben desseparar doas cauvas dins ço que pertòca la religion. D'una man li a lo deisme e de l'autre man li a la glèia.

La question dau deisme es solament una question mau pausada, o una question de semantica se preferas. Pòdes totjorn definir l'ensèm dei leis de la natura coma Diéu per definicion. Mas aquela definicion soleta es completament esterila, inutila, inpotenta. Simplament cada còp que iéu emplegui lo tèrme "leis de la natura" emplegaràs lo tèrme "diéu", mas lo sens es lo meme.

E de l'autra man lo principi de glèia, qu'es una organisacion sociala e que si deu donc analisar coma organisacion sociala. E vesèm ben que segon lei societats li a diferentas religions, qu'an soventis fes ren de veire entre elei. Aquò, la gleia, es un principi tan dangèirosa que lo deisme es sensa dangièr. Es un otís d'explotacion.
Mas aquò sabi que t'en vau pas convencér encuèi, coma l'ai dich es l'experiment que pòu convencér. Faire un experiment en meclant doi tubes de pròva es puslèu aisit, faire l'experiment dei rapòrts entre lei classas socialas es mai long e mai complicat...

[Matieu C.]

Tè, aquel article ti lo manlèvi per lo cors d'esto sera a l'Ostau. Zòu !

[lo_julien]

Pensi pas qu'un òme que vei d'estructuras qu'existon pas sigue milhor armat per sa subrevivença : se deves atraversar un desert embé d'oasis a l'asard e que penses que li a totjorn un oasis toei lei mai o mens trenta quilomètra, alora sies esquasi segur de morir (dins un desert infinit subrevives embé una probabilitat nula).
Per contre es verai que lo solet biais d'establir de teorèmas justes es de pausar una conjonctura pi puèi gachar se es justa o pas. Es aitau que foncciona l'òme e la sciença : cau experimentar per saupre se as fach un error o pas. E podèm dire qu'un òme que troba molon de conjoncturas (finda se la mager part des conjoncturas en que crei si revelan puèi faussas) a ben, èu, un avantage per sa subrevivença. Passar per de cresenças faussas es necessari a la construccion de conoissanças mas deu estre un estat temporari. Per que sigue un avantage cau estre capable d'aguer un rasonament que destria rapidament lei bònas conjoncturas dei marridas cresenças.

Per ço qu'es dei ligams qu'as balhat, cresi que cau ben desseparar lo fach de creire en una distribucion de probabilitat e lo fach de produire un modèl de distribucion de probabilitat. Finda se sas qu'un dats es aleatòri, es pas aisit de generar de "prediccions" a l'asard qu'imitan aquestei dats.
Matematicament causir un element a l'asard dins un ensèm es quauquarren pròpi complicat. Lo simple fach de causir un element (quala que sigue la qualitat dau azard) es ja un subjècte de controversa en cò dei matematicians : es lo problèma de l'axioma de la causida ( http://fr.wikipedia.org/wiki/Axiome_du_choix ). Es un problèma de constructivitat, valent a dire de diferenciacion entre ço qu'exista matematicament e ço qu'exista concretament. Dins aqueu sens la causida d'un element d'un ensèm es pas possible concretament.
Mas aquò es de luenh lo pus pichon dei problèmas, construire puèi una distribucion de probabilitat unifòrma e decorelada es un grand problèma (supausariá d'aguer un sorgent infinit d'informacion), que balha toei lei jorns de trabalh a un fum de cercaires en matematicas aplicadas.
E mai l'uman foncionna embé de menas de "boclas d'asserviment" : es un sistèma qu'aprende de sei accions e errors, pas un sistèma qu'a totei leis algoritmes pre-programats. D'aquesto vejaire li a una mena d'analisa bayesiena de faire : sabi pas quala es la foncion de probabilitat de ço que disi, devi de lònga corregir per que sigue un "bòn" asard (un bruch blanc) embé la probabilitat maximale, ço qu'es lo cas quora ai dich lo meme nombre de fes cada element (e aquò a cada moment, ço que fa una constrencha dei fòrtas). Mas aquò daissa un grand biais, ja qu'en fach embé la probabilitat unifòrma avèm rarament lo meme nombre de cada element (per una seria infinida la probabilitat d'aquò es nula).

Sus la religion, ti respondrai un autre còp. A lèu.

[Clapassier de NY]

A l’espart de l’efet placebo e l’anti-lei de Murphy, i a lo fach que sem constituits per veser de costonas mai aqui ont estan pas. Sai-que dins l’evolucion de l’ome, aquelos que podian veser una costona dins lo caos de la natura eran milhor armats per subreviure qu’aquestes que podian pas, a mai que a cops aquestas costonas foguesson emmagenairas. Convers, cresem qu’un desquetaire es “caud” quora meta tres descas ateiradament ( http://www.staff.city.ac.uk/~sj361/p1369.pdf e un brave siti: http://www.fallacyfiles.org/hothandf.html ).

La religion, ensacada amb la supersticion ? Soi cresent (cristian), e atanbent cresi a la logica, la relativitat e ... la “lattice quantum chromodynamics” coma manifestancas del divenc. Vai comprene tot aquo !

Merces encara per vostre siti.