Infinidament pichon o infinidament grand ? La lei de De Broglie.

Aviau ja parlat de la dualitat onda-particula, ancuèi vau parlar d'una consequença importanta e pas totjorn intuitiva : la lei de De Broglie.

Per leis objects macroscopics, aquelei "de la vida vidanta", lo mai es grand lo mai es massiu (valent-a-dire d'energia grossa). Un elefant es gros e pesuc mentre qu'una formiga es pichota e leugièra. Mais per leis objects elementaris (un electron, un neutron, etc. ) es lo contrari : lo mai li a d'energia (de massa) lo mai l'object es pichot. Aquo es la lei de De Broglie, que predise :

monte λ es una talha caracteristica de l'objèct d'impulsion p (l'impulsion varia coma l'energia). Lo h es una constanta caracteristica de la fisica quantica, e quora va cap a zero leis efèts quantics desapareisson, tota particula estent alora ponctuala.

Mais de monte ven aquesta lei ?

Ai lançat la formula coma se venia d'enluèc, ara vau explicar un pauc. Maginatz lo cas lo pus simple de dualitat onda-particula, la dualitat entre onda electromanhetica e foton. Vesetz a man seneca un cas tipic d'onda electromanhetica que si propaga dins una direccion x. Lei flecas partent de cada ponch representan l'intensitat e la direccion dau camp electric o manhetic en aquesto ponch ; per l'enterpretacion corresponde tanben au moviment que saria balhat a una carga electrica botada en aquesto ponch.

L'energia d'una onda electromanhetica si propaga coma l'aiga d'una èrsa, e la distança entre "doas èrsas" es la longur d'onda λ. Se aquela distança ven pichota vou dire que l'aiga bolega força, passa rapidament d'una ersa a una autra, en doi mots l'energia creisse. Vesetz d'illustracions a man drecha : en iii la longur d'onda es granda e l'aiga plana, mentre qu'en ii avèm ben l'impression que li a un molon d'èrsas que fan montar l'energia.

Un exemple de comportament estrange

Un exemple de consequença es la relacion entre lei dimensions d'un objècte compausat e lei dimensions de cada constituent. M'eri rendut compte a l'occasion d'un exercici de vulgarisacion qu'era quauquarren que trebola lei gents. Vaqui la situacion : un proton contene tres quark e a una talha de l'ordre d'un fermi, mentre qu'un quark desseparat a una talha cent o mil fes pus granda (en fach sabèm manco pas se a una talha finida). Lo contengut mai grand que lo contenent... es estrange, non ?

Comments

[L'OAP]

Plan mercés per ton site, aquò fa plaser de lo legir. Òsca.

[goiatdativier]

Quo es 'na brava bona eideia d'aver far 'queste blòg tot en occitan, subretot istòria de mostrar que tot se pòt dire ed ensenhar dins la nòstra linga e a la nòstra mòda.
M'a balhat l'eidiea de far parier dins lu meu maine.
En Bearn ente demòre i a un vielh ensenhaire ed inspector de l'Educacion Nacionala qu'a creat un site ente podem aprener las matematicas en mai de fòrça d'autras chausas mai localas.
En Bearn on jo qui damori i a un vielh ensenhaire ed inspector de l'Educacion Nacionau qui a creat un sit on e podem aprene las matematicas en mei de hèra autes causas mei locaus.
www.bearnbearn.com
Que cau pas abandonar que cau tot díser ed ensenhar en lenga nosta qui que sia lo parlar.
E qui ac sap , un dia crear un IUT tot en occitan entà ensenhar totas las scienças.